De verse sneeuw onder mijn schoenen maakt een knisperend geluid. Om me heen is verder niets dan stilte. Niets dan het besneeuwde landschap. Een zacht zonnetje doet de bomen oplichten op de heuvels en het landschap veranderen in iets magisch. Wandelen in de winter van Fins Lapland: is er iets mooiers?

…

Voor mij is er niets mooier dan winterse landschappen te voet verkennen. Je hebt alle tijd om de omgeving in je op te nemen en te genieten van het landschap en de winterse kleuren. Wandelen in de winter brengt echter ook de nodige uitdagingen met zich mee. Een goede voorbereiding is dan ook essentieel. In deze blog deel ik een aantal belangrijke tips voor winterse wandelingen. Natuurlijk zijn er nog veel meer aandachtspunten, dus blijf altijd alert op onverwachte situaties.

kjhkjh

kjhkjh

Een van de belangrijkste punten op de lijst is kleding. Ongeschikte kleding kan er namelijk voor zorgen dat je het juist nog kouder krijgt. Vaak wordt gezegd dat een koude start belangrijk is. Als je al comfortabel warm bent wanneer je stil staat, kun je er vanuit gaan dat je te veel kleding aan hebt. Zodra je gaat bewegen, warmt je lichaam zichzelf op en bij een te veel aan lagen kun je dan gaan zweten. Dit zorgt juist weer voor extra kou.

.hjk..

• Laagjes, laagjes, laagjes. Bij hiken in de winter is het vaak lastig om de juiste combinatie aan kleding te vinden en vaak zul je gedurende de dag je combinatie moeten aanpassen. Door het dragen van laagjes gaat dit zo makkelijk mogelijk.
• Kies het juiste materiaal. (Merino)wol, fleece en synthetische materialen zijn fijn in de winter, omdat ze vocht afvoeren. Voorkom dat je katoenen kleding aantrekt: deze nemen water op en ademen niet. Dit zorgt ervoor dat je zelf afkoelt als je stil staat.
• Begin met een onderlaag van bijvoorbeeld merinowol om vocht af te voeren. Kies hierbij voor zowel een top als een legging. Deze laag mag strak op je huid vallen. Het bijkomende voordeel van merinowol is dat het niet zo snel gaat stinken!
• Kies vervolgens een tussenlaag om warmte te creëren. Een fleece of een wollen trui zijn goede opties. Om te hiken is een broek als tussenlaag vaak niet nodig, omdat je benen veel in beweging zijn en niet zo snel zullen afkoelen.
• Eindig je laagjes met een shell jas en broek om je te beschermen tegen wind en vocht. In de winterse kou van Lapland is het vaak voldoende om een soft shell laag te dragen. Voorspellen ze toch regen of veel sneeuw? Dan is een hard shell een betere optie. Je zult merken dat een jas soms te warm is tijdens je wandeling, zeker als je bergop gaat, maar neem er altijd een mee voor als je stil zit of gaat dalen! Een trui van IJslands wol is vaak ook een goede optie als buitenste laag.
• Zorg dat je meerdere wanten mee hebt. Zelf draag ik altijd een combinatie van gebreide wanten en hard shell wanten. Zodra ik het warm krijg tijdens de hike kan er altijd een laagje uit of kies ik voor een dunner paar handschoenen dat ik altijd mee heb in mijn tas. Via je handen kun je snel warmte verliezen en is dit dus een snelle manier om je lichaamstemperatuur te reguleren.
• Een muts en buff zijn onmisbaar op je wandeling in de winter. Een muts zorgt ervoor dat je hoofd niet afkoelt en de buff beschermt je nek en neus tegen wind en kou. Overweeg bij veel wind ook een balaclava mee te nemen.
• Soms is het lastig om je voeten warm te houden tijdens een winterwandeling en dus is het belangrijk om altijd twee paar sokken te dragen. Start met een paar dunne linersokken en draag hier vervolgens een paar dikke, wollen sokken overheen. Op deze manier houd jij je voeten warm!
• Afhankelijk van het winter kun je twee type schoenen dragen: bergschoenen en snowboots. Zorg in ieder geval dat ze waterdicht zijn en ruim genoeg zodat je in ieder geval je twee paar sokken erin aan kunt. Je schoenen mogen sowieso aan de ruime kant zijn, want dit zorgt er juist voor dat de warme lucht kan circuleren.
• Zorg er tot slot altijd voor dat je een extra warme laag mee hebt. Deze kun je aantrekken tijdens je pauzes. Denk hierbij aan een donsjas en -broek.
• Zoals bij elke hike is ook hier het advies om felgekleurde kleding te dragen. Dit maakt het makkelijker voor hulpdiensten om je te vinden in geval van nood.

…

Naast je kleding is het ook belangrijk om de juiste spullen mee te hebben. De meeste zul je standaard wel mee hebben, maar hieronder volgt toch even een lijstje met spullen die niet mogen ontbreken tijdens jouw wandeling in de winter van Fins Lapland.

• Hoofdlamp. Afhankelijk van de periode die je uitkiest om te wandelen, kan het donker snel zijn intrede doen. Het hebben van een hoofdlamp met reservebatterijen is dan geen overbodige luxe om je weg te kunnen vinden.
• Warmtezakjes. Eigenlijk heb ik een haat-liefdeverhouding met warmtezakjes. Vaak heb je ze niet nodig en als ze ervoor zorgen dat je handen of voeten gaan zweten, bereiken ze precies het tegenovergestelde. Toch vind ik het wel fijn om ze te gebruiken om mijn tenen warm te houden op echt koude dagen of in mijn wanten te stoppen voor als ik fotografeer.
• EHBO-set. Je hoeft echt niet je volledige EHBO-set mee te nemen, maar het inpakken van een paar belangrijke dingen kunnen een enorm verschil maken mocht er iets gebeuren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een warmtedeken die je warmer houdt tijdens het wachten op reddingsdiensten.
• Powerbank. De nieuwere telefoons kunnen al steeds beter met koude omgaan, maar een powerbank blijft toch essentieel als je je telefoon wilt blijven gebruiken bij koude temperaturen. Zorg dat je deze in een van je binnenzakken bewaart, zodat deze zo warm mogelijk blijft door jouw lichaamswarmte.
• Zonnebril en -brand. Het zonlicht weerkaatst tijdens het wandelen in de winter op de sneeuw waardoor het nog belangrijker is om een zonnebril te dragen. Daarnaast is het uiteraard altijd aangeraden om zonnebrand te gebruiken met name in de tweede helft van de winter wanneer de winterlente zijn intrede doet en de zon steeds feller wordt.
• Zitmatje. Veel outdoormerken verkopen tegenwoordig een (foam) zitmatje. Neem deze mee tijdens het wandelen in de winter, zodat je warmer en comfortabeler kunt zitten.
• Neem een afvalzakje mee. Draag bij aan het behoud van de trail en neem je afval weer mee terug. Prullenbakken ga je namelijk niet tegenkomen onderweg.
• Download in Finland de 112 Suomi app. Als je in de problemen komt en het alarmnummer moet bellen, voorziet de app de hulpdiensten altijd van jouw exacte locatie.
• De overige essentials kaart & kompas en eten & drinken komen later aan bod.

…

Wandelen in de winter kun je op meerdere manieren doen, namelijk op spikes (of stijgijzers), sneeuwschoenen of glijdende sneeuwschoenen (als ik het woord glide snowshoes zo mag vertalen). Hieronder in het kort de voor- en nadelen van de verschillende materialen.

…

Lees je van tevoren goed in over de hike die je gepland hebt. Vaak kun je populaire winter hikes in Fins Lapland doen met slechts spikes, omdat er genoeg andere mensen ook al gewandeld hebben. Vaak staat dit vermeld in de routebeschrijving. Als je gaat hiken op een dag na een sneeuwstorm kan het verstandig zijn om wel sneeuwschoenen mee te nemen. Zo zak je zeker niet weg in de sneeuw. Het voordeel van spikes ten opzichte van sneeuwschoenen is dat je je makkelijker voort kunt bewegen, maar wel grip houdt.

…kjbhb

Sneeuwschoenen zijn mijn andere favoriet voor wandelen in de winter, omdat ze ervoor zorgen dat je gewicht beter verspreidt wordt over de sneeuw en dat je minder diep wegzakt in de sneeuw. Als ik twijfel over de kwaliteit van het pad neem ik altijd sneeuwschoenen mee. Zijn ze niet noodzakelijk, dan kun je ze altijd nog aan je tas binden.

…

De laatste optie voor wandelen in de winter zijn glide snowshoes. Dit zijn in feite korte ski’s met een skin eronder, net zoals je dat kent van langlaufen. Je hebt grip op elk soort ondergrond, maar staat stabieler dankzij de brede ski’s. Bergopwaarts vaak wat uitdagender dan sneeuwschoenen, maar sneller als je van de heuvel afgaat. Maar, let op, remmen gaat lastiger op dit materiaal.

hkjkj

kjhgjg

Wandelen in de winter kost veel energie en dus is het belangrijk om het juiste eten mee te hebben.

• Je kunt het best snacks die geen water bevatten meenemen, denk hierbij aan gedroogd fruit en noten. Sowieso is het altijd handig om je snacks in de binnenzakken van je jas te bewaren. Zo bevriest het minder snel. Brood en kaas kun je op deze manier ook goed meenemen.
• Zorg dat je altijd net wat extra eten mee hebt. In geval van nood kun je dan je reservevoorraad aanbreken.
• Worstjes, ofwel makkara zoals de Finnen ze noemen, zijn eigenlijk onmisbaar tijdens je hike. Je komt vrijwel altijd langs een vuurplek en er is dan niets lekkerder dan een zelf gegrild worstje.
• Indien mogelijk, neem dan je drinken mee in een thermosfles. Op deze manier is de kans op bevriezing kleiner. Een zogenoemde wide-mouth fles werkt ook al beter dan een small-mouth als je een normale drinkfles meeneemt.
• Neem sowieso ook altijd iets warms te drinken mee. Als je het koud begint te krijgen, kun je je lichaam op deze manier ook van binnenuit verwarmen.
• Wanneer je water op is, kun je ook altijd sneeuw smelten. Dit kun je sowieso ook doen als je op een meerdaagse winterwandeling gaat. Het water van sneeuw beval wel minder mineralen en hydrateert minder goed, maar is een prima oplossing als je zonder zit.

uzihl

Wandelen in de winter brengt vaak meer risico’s met zich mee dan wandelen in de zomer. Bedenk daarom vooraf goed wat voor type wandeling het best bij jou past en houd het weerbericht goed in de gaten.

rtdhtu

• Als beginnend winterwandelaar zou ik altijd kiezen voor een korte wandeling. Wandelen door de sneeuw gaat veel trager en dus is het goed om eerst te kijken wat je tempo is en hoe lang het voor jou comfortabel is om je bloot te stellen aan de kou. Een route van vier kilometer kan je zomaar 2-3 uur kosten.
• Begin je winteravonturen ook altijd met gemarkeerde wandelingen. Tijdens het wandelen in de winter is het vaak lastiger om te navigeren. Je kunt namelijk niet makkelijk je telefoon bedienen of de kaart erbij pakken als je dik bent aangekleed. Ook kunnen weersomstandigheden het enorm lastig maken om te navigeren.
• Zorg dat je altijd twee manieren hebt om te kunnen navigeren. Je telefoon zou uit kunnen vallen en dus heb je een back-up nodig. Neem daarom ook altijd kaart en kompas mee.
• Een satelliettelefoon of GPS-tracker kunnen geen kwaad om mee te hebben wanneer je gaat wandelen. Zeker als je van plan bent om buiten het gebaande pad te gaan.
• Het kennen van de basisprincipes van lawinekunde komt goed van pas tijdens het wandelen in de winter. Check in het geval van Finland van tevoren ook altijd de website van het Finse meteorologisch instituut. Zij zullen altijd de lawinewaarschuwingen op hun website vermelden.
• Als je toch van plan bent van de route af te wijken, zorg dan dat je voldoende informatie hebt over de wateren in de buurt. Het ijs zal niet overal dik genoeg zijn om jouw gewicht te kunnen houden. Controleer dit altijd van tevoren bij de beheerder van het gebied waar je gaat wandelen of de plaatselijke VVV. In Rovaniemi wordt het bijvoorbeeld altijd sterk afgeraden om over de rivier te wandelen.
• Bijna elke winterwandeling in Finland voert langs een hut (kota) of schuilplaats (laavu). Hier kun je zelf een vuurtje maken en weer een beetje opwarmen. De meeste plekken zullen voorzien zijn van hout en een grill, dus je hoeft zelf alleen nog maar voor te zorgen voor een aansteker en wat lekkers om te roosteren. Het loont dus zeker om je wandeling langs een kota of laavu te plannen.
• Deel tot slot altijd je route en verwachte tijd van terugkomst met iemand. Op deze manier kunnen zij controleren of je weer terug bent.

jkgghjgj

Het weer kan een sterke invloed hebben op je ervaring met wandelen in de winter. Verschillende weertypes komen elk met hun eigen uitdagingen. Als je de luxe hebt om te schuiven met de dag van de wandeling doe dit dan ook zeker.

uzihl

• Whiteout. Dit is misschien wel een van de lastigste condities die je tegen kunt komen. Alles om je heen is veranderd in een witte deken en je kunt slechts een paar centimeter voor je uit kijken. Bedenk in deze situatie of je niet liever terugkeert, want navigeren is extreem lastig in deze omstandigheden.
• Harde wind. Deze kan zorgen voor extra kou en verhoogt het risico op onderkoeling of bevriezing. Zorg dat je in dit geval echt elk stukje huid bedekt hebt.
• Sneeuwval. Verse sneeuw zorgt ervoor dat je zicht verslechterd en dat je niet zomaar meer kunt navigeren aan de hand van voetstappen of al bestaande paden.

Onderkoeling en bevriezing zijn reële gevaren tijdens het wandelen in de winter. Omdat voorkomen beter is dan genezen staan hieronder nog een aantal tips die, samen met de andere adviezen uit deze blog, je goed voorbereid op pad sturen.

jthfh

1. Blijf warm. Het is gemakkelijker om jezelf warm te houden dan om jezelf weer op te warmen. Controleer dus steeds je laagjes en doe er waar nodig is juist eentje aan of uit. Zorg er in ieder geval ook altijd voor dat je niet gaat zweten!
2. Doe niet cool. Geef toe dat je het koud hebt en doe er iets aan, ook als je geen laagjes meer hebt. Persoonlijk heb ik voor noodgevallen altijd warmtezakjes mee, maar je kunt koude vingers bijvoorbeeld ook opwarmen onder je oksels.
3. Eet en drink op tijd. Dit zorgt ervoor dat je energie op peil blijft. Bijkomend voordeel: je lichaam produceert een klein beetje extra warmte door het verbranden van voeding.
4. Check je wandelmaatje. Neuzen en wangen bevriezen soms zonder dat iemand het doorheeft. Vraag elkaar ook regelmatig of je het nog warm hebt.

uzihl

Zowel onderkoeling als bevriezing ontstaat geleidelijk en zijn daardoor vaak moeilijk zelf waar te nemen. Vaak heb je het pas door als het al te laat is. Onderkoeling is eigenlijk een staat van je lichaam waarbij het sneller warmte verliest dan produceert. Je verliest dus gestaag aan lichaamswarmte en wanneer je lichaamstemperatuur onder de 35 °C duikt, is het onderkoeld. Onderkoeling is levensgevaarlijk en kan leiden tot falen van het hart en de luchtwegen. Hieronder volgen enkele symptomen van onderkoeling.

uzihlhjg

Lichte hypothermie	Matige hypothermie	Ernstige hypothermie
Rillen	Intens rillen	Gestopt met rillen
Onhandigheid	Duidelijke verandering in coördinatie	Verdere verslechtering van de mentale staat – bijvoorbeeld desoriëntatie
Traag van begrip & verwarring	Duidelijke verandering in mentale staat	Onvindbare hartslag

In tegenstelling tot onderkoeling vindt bevriezing vaak lokaal plaats. Weefsel van bijvoorbeeld je vingers bevriest wat behoorlijke schade kan aanbrengen. Er zijn drie verschillende stadia van bevriezing: eerstegraads (ook wel frostnip genoemd), tweedegraads en derdegraads. Wanneer de huid nog bevroren is, kunnen alle drie de stadia er ongeveer hetzelfde uitzien voor het ongeoefende oog. Het verschil wordt pas goed zichtbaar tijdens het opwarmen van de huid en het weefsel. Onstaan er blaren tijdens het opwarmen, dan heb je te maken met een tweede- of derdegraads bevriezing. Enkele symptomen van bevriezing zijn:

khfyy

• Verkleuring van de huid (rood, blauwachtig wit, wit of grijsachtig geel).
• Verharde huid bij volledige bevriezing en zacht bij gedeeltelijke bevriezing.
• Tintelingen, pijn of een verdoofd gevoel op de plaats van bevriezing.

…

In deze blog gaan we niet verder in op het behandelen van onderkoeling & bevriezing, omdat het vaak per situatie verschilt wat de beste aanpak is. Bel daarom altijd 112 vanaf matige hypothermie en vraag om advies.

khjhh

Op zoek naar inspiratie om zelf te gaan wandelen in de winter van Fins Lapland? Bekijk dan eens de blog met tips over Rovaniemi en vind de mooiste winterwandelingen in Rovaniemi en omgeving!